"Onderwijs en bedrijfsleven moeten samen één ecosysteem worden."

- Doekle Terpstra, voorzitter UNETO-VNI

Doekle Terpstra | Eneco Groep

Het zijn dynamische tijden voor de installatiesector. Het werk verandert en er is een tekort aan vakmensen. Als oud-voorzitter van de HBO-raad en Hogeschool Inholland is Doekle Terpstra, nu voorzitter van UNETO-VNI, de aangewezen persoon om het onderwijs en de beroepspraktijk dichter bij elkaar te brengen.


Brancheorganisatie UNETO-VNI vertegenwoordigt de installatiebedrijven en de technische detailhandel, een sector die direct betrokken is bij de energietransitie. Welke veranderingen zie je de komende tijd voor de sector?

We staan voor een aantal grote maatschappelijke uitdagingen op allerlei gebieden: klimaat, energie, zorg, infrastructuur, mobiliteit... Noem maar op. Op al deze terreinen speelt installatietechniek een belangrijke rol. Er is een enorme transitie aan de gang en je ziet dat de sector zelf ook verandert. Dat is belangrijk, want onze branche speelt een sleutelrol. Al die warmtepompen, oplaadpalen en toekomstige innovaties moeten wel door iemand aangelegd worden. Dat maakt onze branche een hoeksteen in de transitie en bepalend voor de maatschappelijke welvaart van morgen en overmorgen.

Ook voor de jongere generatie is dit relevant. Wij hebben de banen van de toekomst. Ook banen, waarvan we nog niet eens weten dat ze gaan komen. De installatiesector stond altijd voor het klassieke vakmanschap. Dat vakmanschap gaat nu naar een steeds hoger niveau, tot data-analisten die in een ICT-achtige omgeving werken. Vroeger had je een installatiebedrijf, tegenwoordig ben je technisch dienstverlener en doe je ook installatiewerk. Dan krijgt je onderneming een heel ander karakter.

Sommige bedrijven pakken de voorhoedepositie. Maar de grote kunst is juist om de kopgroep en het peloton bij elkaar te houden.

Is de installatiesector voorbereid op deze transitie?
Nee, niet in alle opzichten. Daarom komen we in september met een serie intensieve opleidingsprogramma's om alle bedrijven mee te nemen in deze ontwikkeling. We werken bijvoorbeeld aan een Green Deal met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de Gasunie, waarbij installateurs meer leren over nieuwe duurzame technologie zoals warmtepompen. Je ziet ook steeds grotere projecten ontstaan, bijvoorbeeld voor windmolenparken op zee. Het lukt nog niet iedereen daar bij aan te haken. Je ziet bedrijven die wel klaar zijn, die pakken de voorhoedepositie. En als vereniging voor alle ondernemers in de branche is het juist de grote kunst om de kopgroep en het peloton bij elkaar te houden. Dat willen we heel graag, dus investeren we massief om onze leden klaar te maken voor de toekomst.

Monteurs zonnepanelen | Eneco Groep

Welke economische kansen biedt de energietransitie voor de sector?
Als je nu kiest voor werk in onze sector, heb je gegarandeerd een baan. En als je blijft mee-ademen met de innovatie binnen de sector, kun je je leven lang werken in de techniek, daar ben ik van overtuigd.

Vrouwelijke monteur | Eneco Groep

"Jongeren zijn op zoek naar zingeving en vinden die in de techniek."

Er is een tekort aan technisch geschoolde mensen. Welke rol zie je voor UNETO-VNI bij het stimuleren van jongeren om te kiezen voor een baan in de energiebranche of techniek?
Ik ben van mening dat iedere opleiding aandacht zou moeten geven aan technologie. Of je nu ethiek studeert of een zorgopleiding volgt. In de digitale samenleving is techniek overal, dat heeft impact op elk beroep.

Gelukkig zijn er positieve ontwikkelingen. De laatste jaren zien we in het hoger onderwijs de instroom al toenemen. Met de technische universiteiten praten we zelfs over een numerus fixus. Ook op de hogescholen gaat het goed. Daar merk je dat onze culturele manier van denken verandert. Jongeren zijn op zoek naar zingeving en vinden die in de techniek. Ze willen bijdragen aan de maatschappelijke opdracht waar we voor staan.

De VMBO-instroom is helaas onvoldoende. Het lukt ons nog niet de culturele veranderingen daar tussen de oren te krijgen. Daar hebben ouders liever dat hun kind kiest voor een stropdasberoep. Maar juist die banen, bijvoorbeeld in de financiële dienstverlening, worden in de toekomst overgenomen door robots. Daar zit straks het werk niet meer. Het werk van de toekomst zit veel meer in het vakmanschap in de meest brede zin van het woord. Via het hele beroepsonderwijs van VMBO tot aan HBO en WO toe.

Bedrijven en onderwijs kunnen niet meer zonder elkaar, maar het is nog niet vanzelfsprekend dat ze samenwerken.

De sector verandert, dus is het van belang dat onderwijs en praktijk samenwerken. Maar gebeurt dat ook?
Bedrijven en onderwijs kunnen niet meer zonder elkaar, maar er wordt nog lang niet overal effectief samengewerkt. Ik ben aanjager van het Techniekpact, een initiatief van het kabinet en een aantal ministeries. Ik probeer bedrijven en onderwijsinstellingen in de regio bij elkaar te brengen. Ik help ze afspraken maken en probeer in het onderwijs de nieuwsgierigheid voor techniek te vergroten.

Onderwijs moet meer de beroepspraktijk in, maar de beroepspraktijk moet ook het onderwijs in. En dat is nog niet vanzelfsprekend. Eigenlijk moeten onderwijs en bedrijfsleven samen één ecosysteem worden. Het zijn nu nog teveel twee gescheiden werelden. Het gaat al beter, maar het is nog niet goed genoeg.

Tot slot een persoonlijke vraag. Hoe duurzaam leef je zelf?
Ik heb vier jaar geleden mijn huis “vernieuwbouwd”. Jammer genoeg wist ik toen nog niet wat ik nu wel weet. We moeten los van gas. Dus, ik heb een top geïsoleerd huis, label A. En ik heb zonnepanelen en een zonneboiler voor warm water. Ik woon in een buitengebied, dus ik had al geen klassieke gasaansluiting. Maar er staat wel een tank in de tuin, met propaan. Gelukkig verbruik ik nog geen tank per jaar. Toch vind ik het jammer, ik heb nu 90% van datgene waar ik eigenlijk 100% van wil hebben.

Ik heb er ook van geleerd. Ik denk eigenlijk dat heel veel mensen niet goed weten welke vragen ze moeten stellen bij het verduurzamen van hun huis. Dat had ik ook. Kijk naar zo'n bouwproject: je gaat naar de architect, daarna naar de aannemer en vervolgens naar de installateur. Als je dan pas zegt wat je wensen zijn, ben je te laat. Het laat zien dat we daar anders over moeten gaan denken. Met zo'n technisch dienstverlener moet je al veel eerder aan tafel zitten. Het gaat tegenwoordig minder om de schil, maar om de inhoud van die schil. Daardoor heb ik nu thuis een energievoorziening waar ik niet 100% tevreden mee ben. Ik ga binnenkort toch maar eens kijken of ik dat gas er niet uit kan krijgen.

Lees verder

Jerayno | Eneco Groep

Jerayno

"Met vieze energie verpesten we de natuur. Dat is zonde."

Interview Hennie Roorda | De nieuwe energie van Nederland

Hennie Roorda

“Er moet zeker nog een tandje bovenop”

Diederik Jan Antvelink

“Als je in de top van de wereld meedraait, moet je ook in de top zitten wat betreft duurzaamheid”

Mis niets over Eneco Groep. Schrijf u in op de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van al het nieuws en ontwikkelingen over hoe Eneco Groep de energietransitie versnelt.

Meld u nu aan