‘Er moet zeker nog een tandje bovenop’

- Hennie Roorda, heemraad Waterschap Rivierenland

"Een waterschap zorgt voor droge voeten en schoon drinkwater. Maar dat we ook duurzame energie produceren, weet bijna niemand", zegt Hennie Roorda, heemraad van Waterschap Rivierenland.

Interview Hennie Roorda | De nieuwe energie van Nederland

Gaat de duurzame transitie wat jou betreft snel genoeg?
Kijken we landelijk naar het aandeel duurzame energie, dan zit dat slechts op 5 à 6%. We behoren daarmee echt tot de Europese achterblijvers. In 2020 zouden we eigenlijk op 14% moeten zitten, maar dat gaan we met de huidige inspanningen niet halen. Daar moet echt nog een tandje bovenop. Dus als je vraagt of de transitie naar een duurzame energiehuishouding snel genoeg gaat, dan is mijn antwoord daarop, nee jammer genoeg niet!

Wat zijn de ambities van het waterschap op het gebied van duurzaamheid?
Nederland is kwetsbaar voor klimaatverandering. Zeespiegelstijging en hoge rivierwaterstanden zorgen ervoor dat we als waterschap de komende jaren veel werk moeten verzetten om Nederland klimaatbestendig te houden. Dit maakt dat we ons ook verantwoordelijk voelen om ons steentje bij te dragen om klimaatverandering te voorkomen. Daar investeren we dan ook fors in. En het mooie is dat het niet alleen bijdraagt aan onze klimaatdoelen, maar ook goed is voor onze portemonnee. De waterschappen hebben met het Rijk de afspraak gemaakt dat we streven naar energieneutraliteit in 2025. Dat is ambitieus, maar we gaan ervoor. Op dit moment produceren we zo’n 20%, duurzame energie en in 2020 is dat rond de 50%.

Voor de transitie naar een gasloos Nederland is warmte uit oppervlaktewater dus zeker een belangrijk alternatief.

Hoe uiten deze ambities zich concreet?
Een van de taken van het waterschap is het zuiveren van afvalwater. Afvalwater zit boordevol energie en grondstoffen. Door de energie in onze rioolwaterzuiveringsinstallaties uit het afvalwater te halen, kunnen we grote hoeveelheden biogas produceren. Het is de bedoeling dat we al over een aantal jaar ons afvalwater gebruiken voor de productie van biogas. Dat doen we op drie plaatsen in ons gebied: Nijmegen, Tiel en Sleeuwijk. Daarmee zijn we dan voor 50% energieneutraal. Dat is mooi, maar daarmee zijn we er dus nog niet. We zetten ook fors in op zonne-energie. Zo stelde ons algemeen bestuur net voor de zomer € 30 miljoen beschikbaar om onze zuiveringslocaties te voorzien van zonnepanelen. Verder zijn we in ons gebied bezig met windverkenningen. Wat ook veelbelovend lijkt is warmte en koude uit oppervlaktewater. Water stroomt in Nederland rijkelijk en blijkt een grote bron van warmte en koude te zijn. We zijn bezig met de eerste pilots op dit gebied. In Arnhem verwarmen en koelen we straks een aantal kantoorpanden met oppervlaktewater. Voor de transitie naar een gasloos Nederland is warmte uit oppervlaktewater dus zeker een belangrijk alternatief.

Organic | De Nieuwe Energie

Heeft duurzaamheid een economische waarde?
Duurzaam heeft zeker een economische waarde, en deze economische waarde ligt eigenlijk veel hoger dan waarop deze nu gewaardeerd wordt. Dat heeft te maken met het feit dat de bijkosten van “onduurzame” producten of vormen van energieopwekking nog steeds niet worden verdisconteerd in prijzen en rekenmodellen. Dat is scheef. Als we alle milieukosten meenemen in de daadwerkelijke kosten van producten en diensten, dan zou duurzaamheid nog meer aan economische waarde winnen! Daarbij kun je je natuurlijk afvragen of je alles wel in een economisch model moet gieten, ikzelf kijk liever naar de maatschappelijke gelukswaarde.

Kan duurzaamheid een banenmotor zijn?
Jazeker, een enorm belangrijke banenmotor zelfs. Alleen bij ons eigen waterschap al. Kijk naar het realiseren van de energiefabrieken, het installeren van zonnepanelen en wat er allemaal komt kijken bij het winnen van warmte en koude uit oppervlaktewater. Er is de komende jaren nog veel werk aan de waterwinkel.

Hoe belangrijk is verduurzaming voor de toekomst van Nederland?
Verduurzaming is niet alleen belangrijk voor Nederland, maar voor de hele wereld. Het klimaatprobleem is een mondiaal probleem. In Nederland, een deltaland, waar grote delen onder de zeespiegel liggen, zullen we in de toekomst steeds meer geconfronteerd worden met de gevolgen van het veranderende klimaat. Dat betekent concreet: Aan de voorkant CO2-uitstoot tegengaan, en aan de achterkant ons land klimaatbestendig maken. Dus ieder land moet zijn of haar verantwoordelijkheid nemen, en Nederland zeker.

De kansen van afval- en oppervlaktewater vragen om een andere aanpak, er zijn andere partijen voor nodig dan voor traditionele energievoorziening.

Merk je dat het streven naar duurzaamheid mensen, bedrijven en organisatie bij elkaar brengt?
Ja zeker, je merkt dat we elkaar nodig hebben. Afvalwater kunnen we als waterschap prima zelf zuiveren. Maar willen we bijvoorbeeld de meerwaarde van biogasproductie volledig benutten dan hebben we daar de omgeving bij nodig. Want biogas rechtstreeks inzetten voor de omgeving is gewoonweg duurzamer dan biogas omzetten in elektriciteit. Datzelfde geldt voor het benutten van warmte en koude uit oppervlaktewater. Daarvoor heb je de omgeving en allianties nodig, dat brengt bedrijven en organisaties inderdaad dichter bij elkaar.

Biogas rechtstreeks inzetten voor de omgeving is gewoonweg duurzamer dan biogas omzetten in elektriciteit.

Wat ervaar je als de grootste hindernissen bij de energietransitie?
Er wordt heel veel gepraat. Zeker nu lokale energiestrategieën worden aangemoedigd, gaat dat samen met veel overleg. Overleg is prima, maar daar mag het niet bij blijven. We zijn de fase van praten wat mij betreft nu echt voorbij. De doelen zijn geformuleerd, de strategieën bedacht. Nu is het tijd om uit te voeren en met concrete maatregelen te komen. Dan wordt het soms ook spannend en haken partijen af. Dat is jammer en dat moeten we voorkomen. De doe-mentaliteit van het waterschap maakt mij ook wel weer heel trots: gewoon die schop de grond in. Genoeg gepraat, het is tijd voor actie!

Stelt het Rijk zich dan wel sterk genoeg op?
Kijk wat er allemaal gebeurt in Duitsland en Denemarken. Dat het daar sneller gaat, komt voor een groot deel door een consistent Rijksbeleid. Dat is cruciaal. Ook in Nederland. Vasthouden aan wat je hebt afgesproken en dat met elkaar uitvoeren, voordat er weer nieuw beleid gemaakt wordt. Daar is volgens mij iedereen bij gebaat!

Wij hebben als waterschap biogas in de aanbieding, dat weet vrijwel niemand. Zonde is dat.

We interviewen ook Joost Meijs, directeur van Eindhoven Airport. Hij wil van jou graag weten hoe het staat met de kwaliteit van het drinkwater in Nederland, en wat de rol van het Waterschap Rivierenland in deze is.
De kwaliteit van het drinkwater in Nederland is goed. Maar staat wel onder druk. Dat geldt vooral voor het drinkwater dat we uit oppervlaktewater halen. Stoffen als medicijnresten, microplastics en bestrijdingsmiddelen zijn daarvan een belangrijke oorzaak. Daarom ondernemen we als Waterschap ook actie. Zo zijn we in Papendrecht proeven gestart om het afvalwater extra te zuiveren, zodat deze schadelijke stoffen er zoveel mogelijk uit worden gehaald. De proeven lijken hun vruchten af te werpen. Maar beter is het natuurlijk nog om er met elkaar voor te zorgen dat deze schadelijke stoffen niet in ons water terecht komen. En daar kunnen we allemaal ons steentje aan bijdragen!

Zonnepanelen | De Nieuwe Energie


Hoe duurzaam leef je zelf?
Dat is een gewetensvraag, we doen ons best. Als je iets van anderen vraagt, vind ik het logisch dat je ook het goede voorbeeld geeft. We hebben ons huis laten isoleren, we hebben zonnepanelen, ik eet eigenlijk geen vlees en rijd volledig elektrisch van en naar mijn werk. Dat is naast schoon ook nog erg leuk, je rijdt ze er allemaal uit. Maar ik ben echt niet roomser dan de paus. We hebben vier kinderen, die ik wel eens met de auto naar school breng en ik geniet ook erg van onze skivakanties.

We spreken ook Koen Overtoom van het Havenbedrijf Amsterdam. Wat wil jij hem vragen?
Ik wil graag weten wat de vragen zijn die we het Havenbedrijf vergeten te stellen. Wij hebben als Waterschap bijvoorbeeld biogas in de aanbieding en dat weet vrijwel niemand, zonde is dat. Daarom ben ik benieuwd wat we van het Havenbedrijf moeten weten om elkaar op het vlak van duurzaamheid beter van dienst te zijn.

Lees verder

Interview Koen Overtoom | De nieuwe energie van Nederland

Koen Overtoom

“We willen een voorloper zijn in de verduurzaming van toekomstige havens”

Interview Marjan Minnesma | De nieuwe energie van Nederland

Marjan Minnesma

“Met onze 6% duurzame energie liggen we als land enorm achter.”

Interview Joost Meijs | De nieuwe energie van Nederland

Joost Meijs

“De toekomst van de luchtvaart is elektrisch, daar ben ik van overtuigd.”