“Met onze 6% duurzame energie liggen we als land enorm achter”

- Marjan Minnesma, directeur van Urgenda

Marjan Minnesma is directeur van Urgenda, een actieorganisatie die duurzaamheid bovenaan de agenda krijgt. Urgenda klaagde in 2015 de Nederlandse overheid aan in een rechtszaak en won.

Interview Marjan Minnesma | De nieuwe energie van Nederland

In deze serie spreken we veel CEO’s en ondernemers. Wat moeten deze mensen doen om indruk op u te maken?
Hahaha, dat gaat hem niet worden! Kijk, de bedrijven die gekozen hebben om mee te doen aan ‘de nieuwe energie van Nederland’ zijn natuurlijk allemaal in hun categorie goed bezig. NS doet het bijvoorbeeld goed, zij rijden op 100% duurzame energie omdat Eneco 100% duurzame energie levert. Maar we moeten echt heel snel gaan opschonen met nog meer zon en wind in Nederland. Om onder de grens van anderhalve graad opwarming te blijven - zoals afgesproken in het klimaatakkoord - moeten we al in 2030 op 100% duurzaam zitten, niet pas in 2050.

Wat kunnen bedrijven nog meer doen?
Bedrijven als NS, KPN en Unilever bereiken allemaal een groep mensen. Ze kunnen het bericht verspreiden dat we binnen vijftien jaar op duurzame energie moeten overstappen. Iedereen moet daarvoor aan de bak, dus ook hun klanten, leveranciers en werknemers. Dat is in deze tijd vooral belangrijk: dat we heel hard opschieten. Er moet veel meer een ‘noodsituatiegevoel’ komen. In Nederland heb ik nog veel te veel het gevoel dat mensen denken: ach zonnepaneeltje hier, windmolentje daar en we zijn klaar. Het gevoel van urgentie, dat mis ik nog heel erg. Met onze 6% duurzame energie liggen we als land heel erg achter op de rest van de wereld.

Wandelende mensen

Er moet veel meer een ‘noodsituatiegevoel’ komen. In Nederland heb ik nog veel te veel het gevoel dat mensen denken: ach zonnepaneeltje hier, windmolentje daar en we zijn klaar.

Hoe komt het dat dit noodsituatiegevoel nog ontbreekt?
Veel mensen hobbelen nog door alsof er niets aan de hand is. We schrijven berichtjes en posten mooie advertenties alsof we lekker bezig zijn. Maar als je echt voor je ziet wat er gebeurt als de overgang niet lukt, dan wordt het niet heel gezellig op deze aardbol. Als ik nog veertig jaar leef, ga ik het zelf ook nog meemaken. Dat bijna een miljard mensen door klimaatrampen moeten vluchten, niet genoeg eten hebben, dat er water tekort is en dat de landbouw niet meer kan produceren in grote delen van Afrika en Amerika. Het wordt een enorme chaos als wij die overgang niet binnen vijftien jaar realiseren. Voor een deel denken mensen: ‘als het echt zo erg is, grijpt de overheid wel in’ en anders ‘wij mensen zijn zo knap, we hebben de ozonlaag gered, dit doen we ook wel even’. Zo simpel is het helaas niet, maar het kan nog wel!

Als we nu investeren hebben we later minder kosten. Koop je nu bijvoorbeeld een elektrische auto, dan zijn je kosten daarna meteen een stuk lager.

Wie moet het voortouw nemen?
In het begin dacht ik altijd: ‘laat maar zitten die overheid, dat wordt toch niets.’ We gaan het wel doen met de burgers en de koplopers van de bedrijven. Maar zonder een overheid die ook de norm zet en voor die versnelling kiest, krijg je volledige verduurzaming in dit tempo nooit voor elkaar. We hebben een overheid nodig die zegt: vanaf 2025 mag je geen fossiele auto meer verkopen. En vanaf 2030 moeten alle huizen energieneutraal zijn.

Dat soort dingen zetten een enorme versnelling in gang! Als wij als extreem fossiel land, met een extreem fossiele infrastructuur, laten zien dat wij het kunnen, dan kan elk land het. Op die manier een voorbeeld zijn, past goed bij Nederland. We kunnen niet alleen maar leunen op de koplopers in het bedrijfsleven. Sommige bedrijven zijn relatief goed bezig. Een aantal CEO’s steken daar met kop en schouders bovenuit, maar het is nog niet voldoende. De grote massa volgt vaak pas op het moment dat ze moeten.

We spreken ook hoogleraar Maarten Steinbuch van TU Eindhoven. Wat wilt u hem vragen?
Lig je ook weleens wakker of krijg je depressieve gedachten als je aan het klimaatprobleem denkt?

Verduurzaming zorgt voor veel meer landelijke stabiliteit en minder geldstromen naar het buitenland, een florerende interne markt en veel nieuwe banen.

Wat gaat de transitie ons economisch en maatschappelijk opleveren?
Als we overstappen op 100% duurzame energie, moet er ontzettend veel gebeuren. Wij hebben al berekend dat het 150.000 nieuwe banen oplevert. Een goede transitie maakt het leven gezonder en betaalbaarder. Je hebt geen fijnstof meer en met een energieneutraal huis krijg je geen energierekening. Als we nu investeren hebben we later minder kosten.

Koop je nu bijvoorbeeld een elektrische auto, dan zijn je kosten daarna meteen een stuk lager. Aangezien ons gas binnen twintig jaar op is, betekent het ook dat we geen geld aan Rusland hoeven te geven. Verduurzaming zorgt voor veel meer landelijke stabiliteit en minder geldstromen naar het buitenland, een florerende interne markt en veel nieuwe banen. Dus ja, het levert echt alleen maar winst op.

Een derde van mijn speech gaat over de urgentie, twee derde gaat over de oplossingen. Ik wil mensen duidelijk maken dat het niet vrijblijvend is. Positieve praatjes zijn niet voldoende.

Anna van Nunen, de directeur van Innofest, een innovatielab dat duurzame experimenten koppelt aan festivals, heeft ook een vraag voor u. Moeten jonge mensen zoals ik meer de straat op om onze stem te laten horen tegen klimaatverandering?
Doe wat bij je past op de plek waar je verschil maakt en maak je geen zorgen of je voldoende activist bent. Als je je eigen daden maar goed kunt verantwoorden.

Jongen meiden op festival


Waarom besteedt u zoveel aandacht aan de rampen die gebeuren als we het klimaatprobleem niet oplossen?
De eerste vijf jaar van Urgenda deed ik dat niet. Toen gaf ik alleen maar gezellige voorbeelden van wat er allemaal mogelijk was. Ik merkte dat mensen het verhaal leuk vonden, maar ze veranderden niets.

Nu begin ik er inderdaad mee; een derde van mijn speech gaat over de urgentie, twee derde gaat over de oplossingen. Dan vertel ik er ook altijd bij, waarom ik het urgente deel erbij betrek. Ik wil mensen duidelijk maken dat het niet vrijblijvend is, opdat ze niet bij voorbaat zeggen ‘je bent te negatief, dat motiveert niet, je moet gewoon een positief praatje houden.’ Positieve praatjes zijn niet voldoende. Om mensen aan de slag te krijgen, moet je vertellen wat er op het spel staat en dan ook meteen de oplossingen noemen!

Lees verder

Interview Lex Hoefsloot | De nieuwe energie van Nederland

Lex Hoefsloot

"Duurzame startups zien elkaar niet als concurrenten."

Interview Maarten Steinbuch | De nieuwe energie van Nederland

Maarten Steinbuch

“Ik rijd in één dag elektrisch naar Zuid-Frankrijk.”

Albert de Hoop, burgermeester van Ameland | De nieuwe energie van Nederland

Albert de Hoop

"We noemen onszelf een kwajongensclub."